Bayburt ili 40 derece 37 dakika Kuzey Enlemi ile 40 derece 45 dakika Doğu
boylamı, 39 derece 52 dakika Güney enlemi ile 39 derece 37 dakika batı
boylamları arasında yer alır. Doğusunda Erzurum, batısında Gümüşhane,
kuzeyinde Trabzon ve Rize, güneyinde Erzincan illeri ile çevrili Anadolu’
nun kuzey doğusunda Çoruh Nehri kenarında ve denizden 1550 m. Yükseklikte
kurulmuş 3652 km² yüzölçümlü bir ildir. Bayburt ve çevresi
yeryüzü şekilleri bakımından genel olarak üç bölümden oluşmaktadır.
Birincisi ; sahanın batı yarısını oluşturan Bayburt ovası, ikincisi ise
akarsuların oluşturduğu vadiler ve üçüncüsünü de ; yörenin etrafını
çevreleyen ve doğu yarısında yer tutan dağlık alanlardır.
OVALAR : Yaklaşık olarak 900 km²’ yi bulan Bayburt ovası,
esas itibariyle dört bölümden oluşmaktadır. Güneydoğu bölümünü oluşturan
Keçevi düzü 1600 – 1750 metreler arasında yer tutar, batı kesiminde yer alan
Mormuş düzlüğü 1550 – 1600 metreler arasındadır. Üçüncü bölümü oluşturan
Aydıntepe ovası, kuzeyde yer alır.
Bu ovanın yükseltisi 1450 – 1550 metreler arasındadır. Dördüncüsü ise
kuzeydoğuda, Değirmencik suyu ile Çoruh nehrinin birleştiği kesimde, Bayburt
şehrinin kuzeyinde yer alan Düzeker ovasıdır. Yüzölçümü bakımından az olan
bu ovanın uzunluğu 35 km , genişliği 10 km’yi geçmez, yükseltisi ise diğer
üç ovadan az olup, 1400 – 1500 metreler arasındadır. Bu ova ve düzlüklerin
kuzey ve güneyinde yer alan birikinti yelpazeleri üzerinde yerleşme
merkezleri ve bilhassa köyler kurulmuştur.
DAĞLAR : Dağlık alanlar saha yüzölçümünün % 45’ ini
oluşturmaktadır. Bayburt Ovası’nın etrafında sahanın doğu yarısında dağlık
alanlar yer almakta ve ovanın
Kuzeyinde ve güneyinde yüksek sıradağlar bulunmamaktadır. Güneyde yer alan
dağların başlıcaları ; batıdan doğuya doğru, Pulur (2300 m) , Otlukbeli
(2520 m), Saruhan (2400 m), Çoşan (2963 m), Kop (2600 m) ve Çavuşkıran (2580
m) dağlarıdır. Sahanın kuzey kesimindeki dağlar ; batıdan doğuya doğru,
Zülfe (2750 m), Kemer (2856 m), Soğanlı (2750 m), Haldizen (3000 m), Kırklar
(3350 m) dağlarıdır. Çoruh nehrinin çizmiş olduğu yayın orta bölümünde
oluşan sahanın doğu kesiminde , nispeten yüksek tepeler (2250 – 2500 m) yer
almaktadır. Kaledere tepesi (2500 m), Ziyaret tepesi (2400 m) gibi.
YAYLALAR : İlimiz, Coğrafi konumuyla, ülke genelinde
fazlaca yaylaya sahip illerinden biridir. Yaylalarımız genel olarak Kop ve
Soğanlı dağlarında bulunmaktadır. Bunlardan bazıları Aydıntepe, Akbulut,
Cumavank, Otlukbeli, Yazyurdu, Yoncalı, Tohnovi, Çtavdar, Somarova, Karakay,
Menge, Seydiyakup, Gökçedere, Dumlu, Günbuldu, Şur, Irmak, Eser, Çukur,
Ardıçgözü, Armutlu, Göloba, Çençül ve Kop yaylaları
AKARSULAR : İlin ve ülkemizin en önemli su kaynaklarından biri olan
ÇoruhNehri kaynağını Mescit dağlarından 3239 m. Alarak il sınırlarına güney
doğudan girmektedir. Nehrin oluşması esnasında Masat vadisinden gelen ana
kaynak ile Kop dağlarının eteklerinden gelen kop suyu maden bucağında
birleşirler, alt kısımlarındaki diğer küçük Derelerin sularını da toplayan
Çoruh nehri, şehre ulaşır. Şehir yerleşiminin orta
bölümünden güney – kuzey doğrultusunda geçen Çoruh aynı yönde akışına bir
süre daha devam eder. Düzeker ovasında diğer önemli yan kolu olan
Değirmencik Suyunu alır. Değirmencik suyu Otlukbeli ve Pulur dağlarından
kaynağını alan Beşpınar deresi ile Pulur (Gökcedere) deresinin Mormuş
ovasında birleşen suyu ile Akşar ve Sorkunlu derelerinin sularından oluşur.
Çoruh nehri Değirmencik suyunu aldıktan sonra suları iyice çoğalır ve dirsek
yaparak doğuya yönelir. Daha sonra nehir dar ve derin olan Çoruh vadisine
girer ve batı doğu doğrultusunda akışına devam ederek ili terk eder.
GÖLLER : İlimiz gölleri genelde krater gölleri olup,
Soğanlı Dağları üzerinde yer almaktadır. Bunlardan bazıları Haldizen
(Balıklı Göl), Göloba (Atlı Göl) v.s.
İKLİM : Bayburt’ta doğu Karadeniz iklimi ile doğu Anadolu
iklimi arasında, karasal özellikleri ağır basan bir geçiş iklimi hüküm
sürmektedir. Bu nedenle yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı
geçmektedir. Ancak, gerek ortalama yüksekliğin azlığı, gerekse vadiler
sisteminin oluşturduğu “Mikroklima” sayesinde Doğu Anadolu’ ya göre iklim
yumuşaktır. Yaz günleri genellikle Mayıs – Eylül ayları arasında kendini
göstermektedir. Bayburt’ta yağışlı günler 102, ortalama yağış 433,4 mm’dir.
En yüksek sıcaklık 36,2 C (20.07.1962) ve en düşük sıcaklık –26,2 C
(29.01.1964), ortalama ısı ise 7,0 C derecedir.